ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ (Punjab Agricultural University, Ludhiana)
Agriculture Sector: ਵਿਸਾਖੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕਣਕ ਦੀ ਸੁਨਹਿਰੀ ਆਭਾ ਉਭਰਦੀ ਹੈ, ਕਿਸਾਨ ਵਾਢੀ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਬਾਈਨ ਹਾਰਵੈਸਟਰ ਤਿਆਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਮੁੱਚੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਦਿਲ ਮੇਲੇ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੋਂ ਫ਼ਸਲ ਦੇ ਘਰ ਆਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਉਂਦੀ ਰਹੀ ਹੈ।
ਵਿਸਾਖੀ, ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਵਰਣੁਖ ਦੀ ਸਾਜਨਾ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਹਾੜ੍ਹੀ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਦੀ ਵਾਢੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਵਰ੍ਹੇ ਬੇਮੌਸਮੀ ਬਾਰਸ਼ ਅਤੇ ਗੜੇਮਾਰੀ ਨੇ ਰਾਜ ਦੇ ਕੁਝ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਢੀ ਦੇ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਪਰ ਫ਼ਸਲ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਜੇ ਵੀ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਇਸ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦ ਖੇਤੀ ਵਿਗਿਆਨ ਖਲੋਤਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ।
ਪੀ ਏ ਯੂ ਉਹ ਸੰਸਥਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਛੇ ਦਹਾਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੇ ਬੀਜ ਬੀਜੇ ਸਨ ਅਤੇ ਅੱਜ ਵੀ ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਗਿਆਨ,ਖੇਤੀ ਹੁਨਰ-ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਫਸਲ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੇ ਮੁੱਲ-ਵਾਧੇ ਦੀਆਂ ਪਹਿਲਕਦਮੀਆਂ ਨਾਲ ਰਾਜ ਦੀ ਕਿਸਾਨੀ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਸਥਾਪਤੀ ਤੋਂ ਹੀ ਪੀਏਯੂ ਦ ਮੰਤਵ ਬੜਾ ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਸਪਸ਼ਟ ਰਿਹਾ ਹੈ। 'ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਅਨਾਜ ਦੀ ਘਾਟ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਅੰਨ ਪੱਖੋਂ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ'।
ਲਾਇਲਪੁਰ (ਹੁਣ ਫੈਸਲਾਬਾਦ) ਵਿਖੇ ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਫੁੱਲਿਤ ਹੋਈ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਜਲਦੀ ਹੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪੁਨਰਜਾਗਰਣ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣ ਗਈ। ਸੱਠਵਿਆਂ ਦੇ ਦਹਾਕੇ ਵਿੱਚ, ਇਸਦੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਉੱਚ-ਉਪਜ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮੈਕਸੀਕਨ ਕਣਕ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਨੂੰ ਸਥਾਨਕ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਢਾਲਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਧਰੇ ਹੋਏ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਭਿਆਸਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਅਜ਼ਮਾਇਸ਼ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ। ਇਸਦਾ ਨਤੀਜਾ ਇੱਕ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਭੂਗੋਲਿਕ ਖੇਤਰ ਦੇ ਸਿਰਫ 1.53 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੇ ਨਾਲ, ਹੁਣ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਣਕ ਦਾ ਲਗਭਗ 60 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਤੇ ਝੋਨੇ ਦਾ 45 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਕੇਂਦਰੀ ਪੂਲ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਅੱਜ, ਰਾਜ ਦੇ ਕਣਕ ਖੇਤਰ ਦਾ 95 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਝੋਨੇ ਦੇ ਖੇਤਰ ਦਾ 60 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਪੀ ਏ ਯੂ ਵਲੋਂ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ 991 ਸੁਧਰੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਅਤੇ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 250 ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸਨੂੰ 'ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦਾ ਧੁਰਾ ' ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੱਜ ਦੀ ਤਕਨੀਕੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਤੱਕ ਦਾ ਸਫ਼ਰ ਨਿਰੰਤਰ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਜ਼ਾਮਨ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੀਏਯੂ ਨੇ 1967 ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨ ਮੇਲਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਕਿਸਾਨ ਮੇਲੇ ਸਨ, ਖੇਤੀ ਖੋਜ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਤਕ ਲਿਜਾਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮੇਲਿਆਂ ਨਾਲ ਹੋਈ। ਪੀ ਏ ਯੂ ਨੇ ਖੇਤੀ ਮਸ਼ੀਨੀਕਰਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ, ਪੰਜਾਬ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਦੇ 'ਖੇਤੀ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਧੁਰੇ ' ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ। ਪੀਏਯੂ ਹੈਪੀ ਸੀਡਰ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਪਰਾਲੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਹੁਲਾਰਾ ਮਿਲਿਆ, ਚੀਜ਼ ਨਾਲ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪੱਖੀ ਖੇਤੀ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਆਈ, ਪਰਾਲੀ ਸਾੜਨ ਦਾ ਰੁਝਾਨ ਘਟਿਆ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਯਕੀਨੀ ਬਣੀ ਹੈ। ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਨੇ ਇਤਾਲਵੀ ਸ਼ਹਿਦ ਦੀਆਂ ਮੱਖੀਆਂ ਪਾਲਣ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੰਜਾਬ ਮਧੂ-ਮੱਖੀ ਪਾਲਣ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਬਣ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਹਾਈਬ੍ਰਿਡ ਅਨਾਜ ਮੋਤੀ ਬਾਜਰੇ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਘੱਟ-ਬੀਜ ਵਾਲੇ ਪੀਏਯੂ ਕਿੰਨੂ-1 ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਨੂੰ ਅਗਾਂਹਵਧੂ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਈ ਹੋਈਆਂ।
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: Modern Irrigation System: ਪੀ.ਏ.ਯੂ. ਵਿਖੇ ਪਹਿਲੀ ਆਧੁਨਿਕ ਕੇਂਦਰੀ ਧਰੁਵੀ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦਾ ਹੋਇਆ ਉਦਘਾਟਨ
ਭਵਿੱਖਮੁਖੀ ਲੋੜਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦੀ ਘਾਟ, ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ, ਪਾਣੀ ਦੀ ਘਾਟ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਨ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪਛਾਣਦੇ ਹੋਏ, ਪੀਏਯੂ ਨੇ ਝੋਨੇ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਬਿਜਾਈ ਨੂੰ ਪ੍ਰਫੁੱਲਿਤ ਕੀਤਾ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ-ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉੱਦਮ ਅਤੇ ਸਮਾਰਟ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਵੱਲ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਕਦਮ ਵਧਾਏ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੀਏਯੂ ਨੇ 2015 ਵਿੱਚ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਤਹਿਤ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਕੇਂਦਰ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਭਾਰਤੀ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਹੁਨਰ ਪ੍ਰੀਸ਼ਦ ਅਤੇ ਫੂਡ ਉਦਯੋਗ ਇਨਕੂਬੇਸ਼ਨ ਸਮਰੱਥਾ ਅਤੇ ਹੁਨਰ ਪਹਿਲਕਦਮੀ ਦੁਆਰਾ ਸਿਖਿਆਰਥੀਆਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ, ਇਹ ਕੇਂਦਰ ਪ੍ਰਯੋਗਸ਼ਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪੁਲਿਸ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪੀ ਏ ਯੂ ਵਿਖੇ ਸਕਿਲ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਸੈਂਟਰ ਉਤਪਾਦਨ ਵਧਾਉਣ, ਖੇਤੀ ਆਮਦਨ ਵਧਾਉਣ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਸਹਾਇਕ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਦਮੀ ਹੁਨਰ ਬਣਾਉਣ ਵੱਲ ਕੇਂਦ੍ਰਤ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਤੇ ਕਿੱਤਾਮੁਖੀ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਇਹ ਮੁੱਲ ਵਾਧੇ ਅਤੇ ਛੋਟੇ-ਪੱਧਰ ਦੇ ਉੱਦਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰਕ ਹੁਨਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਹਿਰ ਬਣਾਉਣ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ੋਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮੰਡੀ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁਨਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਕਰਕੇ ਇਹ ਕੇਂਦਰ ਰਵਾਇਤੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉੱਦਮੀਆਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਾਲ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਮਦਨ ਦੀਆਂ ਨਵੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮਰੱਥ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸਕਿਲ ਡਿਵੈਲਪਮੈਂਟ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪੀ ਏ ਯੂ ਦਾ ਫੂਡ ਇੰਡਸਟਰੀ ਬਿਜ਼ਨਸ ਇਨਕਿਊਬੇਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 2015 ਵਿੱਚ ਓਹੀਓ ਸਟੇਟ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਤਕਨੀਕੀ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਭੋਜਨ ਵਿਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਕੰਪਲੈਕਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਇਹ ਇਨਕੂਬੇਸ਼ਨ ਸੈਂਟਰ ਨੌਜਵਾਨ ਉੱਦਮੀਆਂ, ਕਿਸਾਨਾਂ, ਸੂਖਮ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਉੱਦਮਾਂ, ਸਵੈ-ਸਹਾਇਤਾ ਸਮੂਹਾਂ ਅਤੇ ਪੇਂਡੂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਛੋਟੇ ਅਤੇ ਦਰਮਿਆਨੇ ਉੱਦਮਾਂ ਵਾਸਤੇ ਅਤਿ-ਆਧੁਨਿਕ ਇਨਕਿਊਬੇਸ਼ਨ ਸਹੂਲਤਾਂ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉਪਜ ਦੇ ਮੁੱਲ ਵਾਧੇ (ਫਲਾਂ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਅਨਾਜ-ਅਧਾਰਤ ਉਤਪਾਦਾਂ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਜ਼ੋਰ ਦੇ ਨਾਲ) ਲਈ ਹੱਥੀਂ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ, ਪੀ ਏ ਯੂ ਵਲੋਂ ਵਿਕਸਤ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਦਾ ਪਸਾਰ, ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਉਦਯੋਗ ਵਿਚਕਾਰ ਸਬੰਧ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨਾ, ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਿਖਲਾਈ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅਤੇ ਉੱਦਮਤਾ ਵਿਕਾਸ ਕੋਰਸ ਕਰਵਾਉਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਵਪਾਰੀਕਰਨ ਲਈ ਕਈ ਤਕਨਾਲੋਜੀਆਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਯੋਗ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਤਕ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਕੇਂਦਰ ਨੇ ਉਤਪਾਦਨ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਕਈ ਉਤਪਾਦਕਾਂ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਉਦਮੀਆਂ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਹੂਲਤ ਭਾਗੀਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ, ਸੰਭਾਲ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਕਾਰਜਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਹਾਰਕ ਹੁਨਰਾਂ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਦੇ ਹੁਨਰ ਵਿਕਾਸ ਕੇਂਦਰ ਦੇ ਕਾਰਜਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰੋੜਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਅਜੋਕੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਪੀ ਏ ਯੂ ਦਾ ਜ਼ੋਰ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (ਏਆਈ) ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਔਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪੀ ਏ ਯੂ ਦਾ ਸਕੂਲ ਆਫ਼ ਡਿਜੀਟਲ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨਜ਼ ਫਾਰ ਸਮਾਰਟ ਐਗਰੀਕਲਚਰ, ਏਆਈ-ਸੰਚਾਲਿਤ ਹੱਲ, ਅੰਕੜਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਆਈਓਟੀ-ਸੰਚਾਲਿਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਿਕਸਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪੀ ਏ ਯੂ ਨੇ ਬੀਤੇ ਦਿਨੀਂ ਏਆਈ-ਸੰਚਾਲਿਤ ਆਟੋ-ਸਟੀਅਰਿੰਗ ਟਰੈਕਟਰ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਸੰਚਾਲਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਖੇਤਾਂ ਦੀ ਵਹਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਆਈਓਟੀ-ਅਧਾਰਤ ਸੂਖਮ ਸਿੰਚਾਈ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਅਸਲ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਨਮੀ, ਮੌਸਮ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪੱਧਰਾਂ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰ ਕੇ ਰਾਜ ਦੇ ਕੀਮਤੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੱਚਤ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਕਾਸ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਤਹਿਤ ਰਿਮੋਟ ਪਾਇਲਟ ਸਿਖਲਾਈ ਸੰਗਠਨ ਦੁਆਰਾ ਡਰੋਨ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੇਂਡੂ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ, ਨਿਸ਼ਾਨਾਬੱਧ ਛਿੜਕਾਅ ਅਤੇ ਉਪਜ ਅਨੁਮਾਨ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਰਹਿਤ ਡਰੋਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ। 2025 ਵਿੱਚ ਪੀਏਯੂ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ "ਏਆਈ ਸਾਖਰਤਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ", ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ 18,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਿਸਾਨਾਂ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉੱਦਮੀਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਿਜੀਟਲ ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਹੁਨਰਾਂ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖਮੁਖੀ ਮੁਹਾਰਤ ਨਾਲ ਲੈਸ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਅੱਜ ਦੀ ਵਿਸਾਖੀ ਫ਼ਸਲ ਘਰ ਆਉਣ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਰਵਾਇਤੀ ਤਰੀਕਾ ਅਤੇ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਚੱਲਿਆ ਆਉਂਦਾ ਢੰਗ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਇਹ ਵਿਗਿਆਨਿਕ ਖੇਤੀ ਦਾ ਵਿਹਾਰਕ ਮਾਰਗ ਹੈ ਜੋ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਉਤਪਾਦਨ ਦੀ ਥਾਂ ਮੰਡੀ ਆਧਾਰਿਤ ਪੋਸ਼ਕ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਅਤੇ ਖੇਤੀ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਪੀ ਏ ਯੂ ਦੀ ਮੰਸ਼ਾ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਹੀ ਭਾਵਨਾ ਹੈ ਜਿਸਨੇ ਪੀ ਏ ਯੂ ਨੂੰ ਹਰੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਹੁਣ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਵਿਗਿਆਨ ਆਧਾਰਿਤ ਖੇਤੀ ਕ੍ਰਾਂਤੀ ਦੀ ਮਸ਼ਾਲ ਵੀ ਪੀ ਏ ਯੂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਆਪਣੀਆਂ ਉਮੀਦਾਂ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਵੱਲ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹਨ ।
ਪੀਏਯੂ ਦੇ ਕਿਸਾਨ ਮੇਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਅਣਗਿਣਤ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹਨ। ਇਸੇ ਸ਼ਕਤੀ ਸਦਕਾ ਪੀਏਯੂ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਦੀ ਸਰਵੋਤਮ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੋਣ ਦਾ ਤਾਜ ਪਿਛਲੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਆਪਣੇ ਸਿਰ ਸਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਾਂਝ ਹੋਰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਆਕਾਰ ਲਵੇਗੀ।ਆਓ ਵਿਸਾਖੀ ਮੌਕੇ ਖੇਤੀ ਨੂੰ ਨਵੀਂ ਅਤੇ ਵਿਗਿਆਨਕ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਤੋਰਨ ਦਾ ਅਹਿਦ ਕਰੀਏ।
ਸਰੋਤ: ਡਾ. ਸਤਿਬੀਰ ਸਿੰਘ ਗੋਸਲ
ਵਾਈਸ-ਚਾਂਸਲਰ, ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ, ਲੁਧਿਆਣਾ
Summary in English: Punjab Agricultural University's agricultural science and Punjab's Baisakhi are combined
